Chương trình LIFE tại Olympia: Nhận diện bản thân dưới tư cách một thành viên của cộng đồng

Nếu như nhắc đến một tiết học STEM, người ta có thể tưởng tượng rõ ràng một giờ học với những thí nghiệm khoa học, máy móc hiện đại; một tiết học Xã hội hay Tiếng Anh với những bài luận hoặc sản phẩm học tập màu sắc, phong phú thì với LiFE (Learning in Fostering Environment), thật khó có thể gắn một hình ảnh nhất định cho nó.

Bởi có lẽ, cũng như tên gọi, nó phong phú  hơn nhiều so với những mô tả định danh, rõ rệt.vHội nhập của thế kỷ 21 không chỉ được “định nghĩa” bởi vốn kiến thức, kỹ năng, hoạt động ngoại khóa, tư duy… của học sinh mà còn nên được xem xét dưới góc độ khả năng thấu hiểu bản thân, thấu cảm với người khác và trách nhiệm cộng đồng. Bà Rebecca Sabky, thuộc cựu văn phòng tuyển sinh viện Đại học Dartmouth, 1 trong 8 IvyLeague của nước Mỹ từng chia sẻ: Chúng ta nên “nuôi dưỡng sự phát triển của những cá nhân tiềm năng không chỉ trong khả năng lãnh đạo và học thuật, mà còn trong tinh thần hào sảng. Chúng tôi còn xem xét mỗi cá nhân dưới tư cách một thành viên của cộng đồng, khi cách học sinh đối xử với cha mẹ trong tour tham quan trường có thể có ý nghĩa y như một bài thi chuẩn hóa.”

Giáo dục con người - Một điểm nhấn nhân văn trong triết lý giáo dục tại Olympia

Năm học 2017-2018 là năm học đầu tiên chương trình LiFE được gọi tên một cách độc lập và đưa vào triển khai tại Olympia như một phần đào tạo chủ chốt, đứng song song với chương trình Học thuật (bao gồm STEM, Xã hội, ATM, Tiếng Anh). Mỗi học sinh đều được coi là một cá thể độc lập, khác biệt với đặc điểm, nhịp điệu phát triển riêng. Trong những tiết LiFE, tùy theo những chủ đề nhất định, các bạn học sinh và giáo viên sẽ cùng nhau bày tỏ những câu chuyện của mình, đối chiếu những hành vi, cách ứng xử cá nhân trong một hệ tọa độ rộng mở, từ đó đưa ra những quyết định hoặc thay đổi phù hợp với bản thân.

Những chủ đề được đưa ra trong các tiết LiFE rất phong phú, nhưng chủ yếu lấy học sinh làm trung tâm khi xem xét các vấn đề xung quanh một cá thể. Các bạn học sinh được thực hành nhiều bài học để nhận diện bản thân (từ cơ thể, cảm xúc, tư duy, ra quyết định, kĩ năng điều hành tổng thể); vận hành mối quan hệ - Bạn bè, Gia đình, Tình yêu (điểm bắt đầu, duy trì, kết thúc, giải quyết xung đột, mâu thuẫn) hoặc nhìn nhận các vấn đề của xã hội: xem xét khách quan như một nhà nghiên cứu, và tham gia đưa ra giải pháp như một thành viên tích cực của cộng đồng.

Những dự án học tập như đóng vai là bố mẹ để giải quyết mâu thuẫn trong gia đình triển lãm tương tác “Buồn à? Chuyện tí đi” là những hoạt động mang đậm dấu ấn của LiFE trong cuộc sống học đường của các bạn học sinh Olympia.

“Những gì được chia sẻ ở đây sẽ chỉ ở lại đây”

Nhờ có “cam kết” đó của tất cả thành viên trong lớp, ai cũng có thể thoải mái hơn để bày tỏ những câu chuyện của mình.

Bắt đầu một tiết học, mỗi học sinh và cả giáo viên đều tự dành cho bản thân và dành cho nhau một tâm thế để chia sẻ, để tin tưởng những người sẽ “ngồi với mình quanh một vòng tròn” này. LiFE là khoảng thời gian các bạn cùng nhau ngồi xuống trò chuyện, chiêm nghiệm lại bản thân, về những gì mình đã nghĩ, đã nói, đã làm và kể cả giải quyết những mâu thuẫn.

Sĩ Phong (khối 10) là một học sinh mới tại Olympia. Em thừa nhận rằng, LiFE là một trải nghiệm hoàn toàn mới mẻ và “quyến rũ”. Bản thân em cũng không phải là người quá cởi mở để chia sẻ những vui buồn, khúc mắc của bản thân cho người khác. Nhưng vì câu nói như một cam kết của tất cả thành viên trong lớp: “Những gì được chia sẻ ở đây sẽ chỉ ở lại đây” nên những tiết học LiFE mới diễn ra theo đúng tuyên ngôn của nó: lắng nghe và chia sẻ.

Hải Yến (khối 10) lại bày tỏ một trải nghiệm trong chủ đề “Gia đình” mà các bạn đã thảo luận trên lớp. Yến nhận ra rằng, hóa ra vấn đề của mình cũng là vấn đề của rất nhiều bạn khác. Và khi được nói ra, khúc mắc chung này cũng được giải quyết khá nhiều.

Học sinh luôn là trung tâm

Những giáo viên dạy bộ môn LiFE kể lại, chưa bao giờ các thầy cô dạy một giờ học truyền thống đến thế. Những phương tiện dạy học hiện đại dường như đều lùi lại phía sau, để những phương thức giao tiếp truyền thống từ mỗi cá nhân được tự nhiên bước về phía trước.

Một trong những điều đặc biệt thú vị đối với LiFE, là khi mỗi bạn học sinh sẽ có cho mình một bộ hồ sơ cá nhân, bao gồm những câu hỏi tự vấn, những suy nghĩ, hành động và chiêm nghiệm riêng về bản thân và cuộc sống xung quanh mình. Cứ qua mỗi chủ đề được học, hồ sơ lại được dày lên một trang. Thoạt nghe sẽ tưởng nó giống như một quyển vở ghi chép được sáng tạo chút ít, nhưng thực tế thì không. Nó không phản ánh thành tích, kiến thức hay bài vở của bất kỳ ai, mà nhìn vào đó, con người cá nhân hiện ra rõ hơn cả. Mỗi học sinh là chính em ấy, và những gì được viết ra, là chính những trăn trở của em ấy.

Lấy học sinh làm trung tâm, coi trọng cá tính và nhịp điệu phát triển riêng của mỗi học sinh cũng chính là nguồn cảm hứng để xây dựng bộ chương trình này. Bởi vì triết lý giáo dục tại Olympia tin rằng, một học sinh hội nhập sẽ không chỉ cần có kiến thức, kỹ năng hay hoạt động xã hội, các em còn cần hiểu hơn về bản ngã của mình, làm sao để trở thành những người có nhân phẩm tốt, biết thấu cảm và giúp đỡ cộng đồng.