Học sinh Olympia hóa thân thành nông dân thực thụ trong dự án "Tìm hiểu nền nông nghiệp lúa nước Việt Nam"

Với những đứa trẻ thành phố thì những hình ảnh về người nông dân “một nắng, hai sương”, những hình ảnh về cây lúa, con trâu, cánh đồng trong các câu câu ca dao, tục ngữ và trong các tác phẩm văn học viết về nông thôn, hay những bài học về địa lý, thổ nhưỡng “nước ta được thiên nhiên ưu đãi, có hệ thống song ngòi dày đặc, phù hợp với việc phát triển nông nghiệp, đặc biệt là nông nghiệp lúa nước”… trong sách giáo khoa ngày càng trở nên xa lạ trong cuộc sống hiện đại. Vậy làm sao để học sinh có thể biến những kiến thức sách vở khô cứng ấy trở nên sống động và thực sự có cảm xúc khi nghe đến bài ca dao

“Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần”

Không bài học nào, không lời giảng nào quý giá bằng những kiến thức do chính học sinh đúc kết được thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế. Vì vậy mà các thầy cô trường Phổ thông liên cấp Olympia đã thực hiện dự án học tập tích hợp liên môn Văn – Sử - Địa – Sinh học – Kinh tế học với chủ đề: “Tìm hiểu nền nông nghiệp lúa nước” kéo dài suốt 8 tháng (từ tháng 12/2017 – tháng 8/2018) dành cho học sinh khối 11 tại Trầm Lộng, Ứng Hòa, Hà Nội.

Tham gia dự án, các bạn học sinh sẽ trở thành những người nông dân thực thụ khi trực tiếp thực hiện tất cả các công đoạn như: gieo mạ, cấy lúa, chăm sóc, gặt, phơi thóc, xay xát… Quá trình thực hiện dự án là cơ hội để các bạn chiêm nghiệm lại các kiến thức đã được học trong các tác phẩm văn học viết về nông thôn và người nông dân, là những kiến thức về đất đai, thời tiết khí hậu, mùa màng, sâu bệnh… được áp dụng triệt để cùng với đó là những kiến thức về sinh học với việc hiểu được sự sinh trưởng và phát triển của cây lúa, những tác nhân ảnh hưởng đến năng suất, gen, giống lúa… Quá trình thực hiện dự án, học sinh vừa được hướng dẫn làm nông nghiệp theo cách truyền thống vừa kết hợp với kỹ thuật, máy móc hiện đại được các chuyên gia hướng dẫn để có thêm những hiểu biết về các phương thức sản xuất khác nhau. Điều đặc biệt trong dự án này của các bạn học sinh là được thực hiện theo quy trình sản xuất nông nghiệp hữu cơ, hoàn toàn không sử dụng các sản phẩm hóa học độc hại (thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ) để đảm bảo thành phẩm sạch, bảo vệ môi trường. Ngoài ra, các bạn còn phải tính toán, lên kế hoạch tài chính để giải bài toán kinh tế chi phí đầu vào (mua giống, phân bón hữu cơ, thuê máy xay xát…) đầu ra (bán thành phẩm có lãi). Điều quan trọng và ý nghĩa nhất của dự án là số tiền lãi thu được sẽ sử dụng trong các hoạt động phục vụ cộng đồng. Đây là là một trong những nội dung giáo dục tại Olympia, hướng học sinh tới những cách ứng xử văn minh, nhân hậu, xem xét bản thân với tư cách là một thành viên của cộng đồng.

Trong quá trình tham gia dự án, các bạn còn được tìm hiểu về cách làm ra các nông cụ từ các vật liệu tự nhiên như tre, nứa… Được học cách làm các loại bánh từ lúa gạo như bánh chưng, bánh trôi, bánh chay… Ấn tượng đặc biệt nhất với hầu hết các bạn học sinh là lần đầu tiên đi cấy, lội xuống bùn lầy và tỉ mẩn cắm từng cây mạ xuống ruộng. Bạn Nguyễn Linh Chi chia sẻ: “Ai cũng nghĩ rồi cả khối sẽ hoàn thành rất nhanh và nhẹ nhàng thôi. Tuy vậy, khi vừa đặt chân xuống ruộng, chúng mình đều bị lún sâu trong bùn tới tận đầu gối, khiến việc di chuyển siêu khó khăn. Lúc này, chúng mình mới nhìn nhau lo lắng, nhận ra rằng đây thật sự là một thử thách không hề dễ dàng. Sau 3 tiếng rưỡi cấy miệt mài, ai cũng đã mệt lả; ai cũng đau lưng, đau cổ, mỏi tay, mỏi chân và chỉ muốn ngồi nghỉ. Sau khi làm, chúng mình mới thấm thía sâu sắc rằng các bác nông dân siêu thế nào khi có thể cấy được từ sáng sớm tới chiều tối như thế!"

Sau khi hoàn thành dự án, bạn Nguyễn Thành Tín đã có rất nhiều cảm xúc “Những điều chúng mình có được từ dự án hơn cả những kiến thức được thu nạp, đó là những trải nghiệm quý báu và những cảm xúc chân thực. Cảm nhận vẻ đẹp bình dị, yên bình của khung cảnh làng quê, những kỷ niệm đáng nhớ bên cạnh bạn bè, những trải nghiệm mới lạ với những công việc chỉ nghe trên sách vở. Và hơn hết, chúng mình đều hiểu được sự vất vả của người nông dân khi làm ra được hạt gạo trắng ngần và thực sự trân trọng bát cơm thơm dẻo được ăn mỗi ngày”.

Cô Nguyễn Thị Trinh (giáo viên Địa lý) – Chủ nhiệm dự án chia sẻ: “Với mong muốn giúp học sinh có được những kiến thức thực tế về quy trình làm ra lúa gạo, tạo cơ hội cho học sinh được tái hiện và vận dụng những lý thuyết đã được học vào trong bối cảnh thực tế mang đến những trải nghiệm chân thực nhất từ đó đúc kết được những bài học quý giá mà không có sách vở nào mang lại. Đó là tình yêu quê hương đất nước, đó là sự trân trọng sức lao động, đó là ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa ngàn đời, đó là tinh thần tự hào dân tộc khi ở môi trường quốc tế. Điều này rất quan trọng khi thế hệ trẻ ngày nay có xu hướng du học và hội nhập quốc tế. Tôi nghĩ rằng mọi lý thuyết, bài giảng đều không có giá trị bằng việc chính các bạn ấy tự tìm ra những ý nghĩa từ những bài học đó”.