Học sinh lớp 4 cảm nhận thiên nhiên qua thơ Haiku, tự dựng khung gỗ để trưng bày sản phẩm

Dù chỉ là một sản phẩm mini với diện tích khá bé và phần trang trí không quá long lanh chuyên nghiệp, nhưng đây là một quá trình học tập được lên ý tưởng và đề xuất bởi chính học sinh: tự sáng tác thơ haiku, sau đó lấy gỗ tái chế dưới kho và cùng nhau hì hụi dựng thành khung, buộc dây, làm thành một triển lãm nhỏ để cùng nhau trưng bày những sản phẩm thơ của mình sau 5 tiết học.

 

Đây không phải là lần đầu tiên các bạn nhỏ tại Olympia chủ động đề xuất những ý tưởng và tự tay thực hiện xuyên suốt một dự án học tập/hoạt động nào đó, nảy sinh từ chính nhu cầu học tập của bản thân hoặc mong muốn giải quyết một vấn đề trong cuộc sống đời thường. Ở Olympia, dạy học lấy học sinh làm trung tâm là một điều thực sự được coi trọng. Trong đó, giáo viên ngày càng làm rõ vai trò của mình là người bên cạnh hỗ trợ và khơi gợi cảm hứng, truyền động lực cho các bạn, thay vì là người hướng dẫn mọi bước làm và đưa ra ý tưởng sẵn có theo truyền thống.

Đây là cách mà Olympia triển khai phương pháp học khám phá/tìm tòi (inquiry-based learning).

Học tập chủ động, sáng tạo như thế này đã thể hiện qua những tiết học về thơ Haiku của khối 4 như thế nào?

Để bắt đầu học về thơ Haiku, khác một chút với cách hiểu thông thường là học về quy luật hay đặc tính thơ trước tiên, các bạn nhỏ được tiếp xúc với một bầu trời rộng lớn hơn: văn hóa Nhật Bản. Một tiết học với hoa đạo, trà đạo, với những bộ kimono và không gian đậm chất thiền giúp các bạn nhỏ bắt đầu bước vào thế giới quan của người Nhật: coi trọng sự tĩnh lặng, hòa hợp, vạn vật hữu linh. Tinh thần ấy đã ảnh hưởng rất lớn tới phong cách sống của người Nhật, tới con người, du lịch, nghệ thuật tới muôn mặt đời sống và tất nhiên, có cả thơ ca.

Sau buổi học đầu tiên, các bạn nhỏ nhận ra rằng, mọi thứ trên đời đều có xúc cảm và thần thái riêng, kể cả những vật vô tri như khúc gỗ hay tảng đá, kể cả những thứ “không biết nói tiếng người” như cây cỏ, cánh hoa. Chỉ cần quan sát, chú ý bằng cả trái tim thì chúng ta sẽ nhận ra và “cảm” được điều ấy. 5 tiết học về thơ Haiku đã đi qua trong niềm hân hoan và khích lệ rất nhiều khả năng quan sát, thấu cảm của các bạn nhỏ.

Với vật liệu là ngôn ngữ, và cách sắp xếp theo quy luật của thơ Haiku, các bạn học sinh được thỏa sức sáng tạo các ý tưởng của riêng mình với chủ đề “Thiên nhiên cất lời”. Lớp học được mở toang cánh cửa ra hành lang, ra ngoài sân cỏ, vườn trường; là khi các bạn được đi dạo, ngắm nghía một cách chú tâm vào từng ngõ ngách, từng nhành hoa hay con người để “bắt” được một ý tưởng nào đó.

Sau khi say mê sáng tác những sản phẩm thơ, chính các bạn nhận ra rằng mình rất muốn đọc và trao đổi thơ với những bạn khác không chỉ trong lớp mà còn trong khối. Các bạn đã rủ nhau đề xuất ý tưởng làm một triển lãm mini, sau đó hì hụi lấy những thanh gỗ cũ dưới kho để dựng thành khung, căng dây và treo những sản phẩm thơ của nhau lên. Sau khi xong xuôi, các bạn lại nhận ra rằng mình rất muốn để lại tương tác với những bài thơ mình thích. Các bạn tiếp tục đề xuất được treo thêm những mẩu giấy nhỏ bên cạnh để ghi lại bình luận của mình. Cứ như vậy, phương pháp học tập khám phá/tìm tòi dựa trên động lực tìm hiểu từ chính học sinh đã phát huy hiệu quả tối đa trong những tiết dạy và học về thơ Haiku.

Cách dạy bắt đầu từ việc khơi gợi cảm hứng như vậy đã khiến các bạn nhỏ thực sự hứng thú và say mê. Gần như bạn nào cũng làm được cho mình trên một sản phẩm thơ. Gia Bách làm tới 10 bài, nhìn đâu cũng ra ý tứ để thành thơ. Ngoài ra, bài tập về nhà của các bạn cũng thật thú vị khi các bạn được có cơ hội thực hành thói quen quan sát và suy tưởng này với những chuyến đi chơi của gia đình. Thế Sam (4A3) đã nhìn kỹ hơn vào một bông hoa trong chuyến đi Ba Vì cùng cả nhà và nhận ra vẻ đẹp từ một sự lụi tàn: một bông hoa đang nở cũng là một bông hoa đang chết đi. Con đã cảm nhận được vẻ đẹp từ những điều không hoàn hảo:

“Một cây hoa già héo

Hai cánh hoa vàng mất

Nhưng vẫn đẹp lung linh”

 

Hay Thùy Lâm và Hà Linh với những góc nhìn khá già dặn và đầy lòng trắc ẩn

“Gió to

Những cái cây nương tựa vào nhau

Vượt qua gian khó”

 

“Ruộng bậc thang đơn độc

Lúc bình minh buông xuống

Chờ đợi người ngắm nhìn”

Quang Minh lại suy tưởng hình ảnh mây trời và núi thành ước mơ một đời của dãy núi: được chạm vào mây, được vươn cao lên bầu trời... Vô vàn ý tưởng và những suy tư khác nhau từ các bạn nhỏ về thiên nhiên đã được ghi chép đầy cảm hứng qua những tiết học thơ Haiku. Đây cũng là khoảng thời gian các bạn được “lắng” sau những sự kiện hoặc những giờ hoạt động sôi nổi để thực sự quan sát và thấu cảm về cuộc sống xung quanh mình.