Dạy con kỹ năng khi bị lạc – Hành trang an toàn cha mẹ không thể bỏ qua

Khi lạc người thân, cảm giác hoảng hốt, bất an và sợ hãi có thể khiến trẻ nhỏ rơi vào khủng hoảng. Nhưng nếu được chuẩn bị từ sớm, trẻ hoàn toàn có thể bình tĩnh xử lý và tìm cách an toàn để trở về bên cha mẹ. Dạy con kỹ năng khi bị lạc không chỉ là một bài học về an toàn, mà còn là hành trình giúp con học cách tự chủ, ghi nhớ thông tin quan trọng và biết tin tưởng vào những nguồn trợ giúp đúng đắn. Đó là nền tảng để con tự tin bước ra thế giới với tâm thế của một người hiểu mình có thể bảo vệ chính mình.

Vì sao cần dạy con kỹ năng khi bị lạc

Trong thực tế, việc trẻ bị lạc có thể xảy ra ở bất kỳ đâu: siêu thị, trung tâm thương mại, công viên hay thậm chí chỉ là vài phút cha mẹ lơ là trong khu dân cư. Những khoảnh khắc ngắn ngủi ấy lại tiềm ẩn nhiều rủi ro: trẻ có thể đi theo người lạ, chạy ngược hướng tìm kiếm của cha mẹ, hoặc vô tình đặt mình vào tình huống nguy hiểm hơn.

Chính vì vậy, việc dạy trẻ kỹ năng ứng phó khi bị lạc không chỉ để xử lý sự cố tức thì mà còn mang lại lợi ích lâu dài. Trẻ học được cách giữ bình tĩnh, biết tự bảo vệ bản thân, tìm đến những điểm an toàn như quầy lễ tân, công an hoặc những người mặc đồng phục dễ nhận diện. Quan trọng hơn, kỹ năng này còn giúp trẻ hình thành sự tự tin và khả năng ứng phó linh hoạt trong nhiều tình huống bất ngờ khác của cuộc sống.

Những kỹ năng cần dạy con khi bị lạc

Nhận diện người đáng tin cậy

Khi xa người thân trong môi trường đông đúc, trẻ cần biết hướng tới những người có thẩm quyền và trách nhiệm cộng đồng: nhân viên bảo vệ, cảnh sát, thầy cô giáo, nhân viên quầy thông tin hoặc nhân viên cửa hàng. Những người này thường mang đồng phục, thẻ tên hoặc đứng ở vị trí cố định (quầy thông tin, lối ra vào, trạm bảo vệ).

Dạy trẻ cách phân biệt và tiếp cận an toàn: giữ khoảng cách lịch sự, gọi rõ “Em bị lạc” hoặc “Em cần liên hệ với người thân”, đồng thời tìm vị trí đông người hoặc quầy thông tin để dễ nhận diện hơn. Việc lặp lại các tình huống thực tế, mô phỏng những người đáng tin cậy trong gia đình (diễn vai thầy cô, bảo vệ) giúp trẻ làm quen và giảm hoảng loạn khi gặp tình huống thật.

Ghi nhớ và liên lạc khẩn cấp

Khả năng cung cấp thông tin cơ bản nhanh chóng là chìa khóa để trẻ được hỗ trợ kịp thời. Với các lứa tuổi nhỏ, phụ huynh có thể bắt đầu bằng mẩu giấy/nhãn dán có tên cha mẹ và số điện thoại đặt trong túi áo hoặc cặp. 

Khi đã nhờ cậy được người đáng tin, việc cung cấp thông tin ngắn gọn, rõ ràng sẽ giúp trẻ kết nối nhanh với gia đình: tên của trẻ, tên hoặc họ tên người cần liên hệ (phụ huynh), số điện thoại đã ghi, và mô tả trang phục/chỗ gần nhất thấy người thân. Dạy trẻ cách nói chậm, rõ từ, và nếu cần thì chỉ vào thẻ/tờ giấy trong cặp.

Song song, cần dặn trẻ không rời khỏi nơi đã tìm đến hoặc đi theo người lạ dù người đó hứa “dẫn về nhà”, trừ khi người đó là nhân viên có đồng phục, thẻ tên rõ ràng và đã được xác nhận tại quầy thông tin, đội bảo vệ hoặc đồn cảnh sát. 

Giữ bình tĩnh và quan sát 

Giữ bình tĩnh không phải là bản năng tự nhiên của trẻ khi bị lạc; đó là kỹ năng cần rèn luyện. Dạy trẻ các bước đơn giản để ứng phó: dừng lại ở chỗ an toàn, hít thở vài lần để lấy lại bình tĩnh, quan sát xung quanh để xác định các mốc cố định (quầy thông tin, biển hiệu, cửa hàng lớn). Việc di chuyển ngay lập tức và chạy lung tung thường khiến trẻ khó được tìm thấy hơn.

Phương pháp thực hành: luyện cùng trẻ những bài tập hít thở ngắn, dạy trẻ nhìn tìm điểm nhận diện cao (bảng tên, biển hiệu màu sắc) và hướng dẫn trẻ chủ động đứng ở nơi có tầm nhìn rộng, nơi dễ được phát hiện bởi người lớn.

Luyện tập qua tình huống giả lập

Kỹ năng an toàn chỉ bền vững khi được thực hành thường xuyên theo kịch bản phù hợp với lứa tuổi. Những buổi tập ngắn, vui vẻ, không gây sợ hãi sẽ xây dựng phản xạ tích cực cho trẻ: bố/mẹ đóng vai là người lạ, trẻ tìm tới “quầy thông tin” do người thân đóng; hoặc đặt tình huống trong sân trường, trên đường đi học.

Lộ trình luyện tập nên tăng dần độ phức tạp: bắt đầu bằng nhận diện người đáng tin cậy, tiếp đến là thực hành nói tên/số điện thoại, rồi yêu cầu trẻ mô tả trang phục hoặc vị trí cuối cùng nhìn thấy người thân. Sau mỗi buổi, phụ huynh và giáo viên cần trao đổi, khen ngợi và sửa sai nhẹ nhàng, mục tiêu là tạo cảm giác an toàn, không khiến trẻ hoang mang.

Vai trò của gia đình và nhà trường trong việc dạy con kỹ năng khi bị lạc

Gia đình là nền tảng rèn luyện kỹ năng đầu tiên

Gia đình là nơi trẻ học được những bài học an toàn đầu tiên. Cha mẹ có thể cùng con giả lập các tình huống như “lạc trong siêu thị” hay “không thấy cha mẹ ở công viên”, để trẻ tập phản ứng. Những trải nghiệm nhỏ này giúp trẻ rèn phản xạ, đồng thời cho cha mẹ cơ hội quan sát, lắng nghe cách con xử lý và điều chỉnh phù hợp. Việc nhắc nhở thường xuyên, kết hợp sự động viên thay vì chỉ trích, sẽ khiến trẻ tin tưởng vào khả năng của chính mình thay vì chỉ dựa dẫm vào người lớn.

Nhà trường là môi trường mở rộng kỹ năng

Nhà trường giữ vai trò quan trọng trong việc biến kỹ năng thành trải nghiệm thực tiễn. Thông qua các tiết học kỹ năng sống, hoạt động ngoài lớp hoặc diễn tập an toàn, học sinh được thực hành trong môi trường có thầy cô hướng dẫn và bạn bè đồng hành. Điều này giúp trẻ củng cố kỹ năng đã học ở nhà, đồng thời nuôi dưỡng tinh thần trách nhiệm cộng đồng: biết quan tâm và hỗ trợ khi thấy bạn bè gặp tình huống tương tự.

Sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình và nhà trường nuôi dưỡng phẩm chất lâu dài cho trẻ

Kỹ năng của trẻ chỉ bền vững khi có sự thống nhất giữa hai môi trường chính: nhà và trường học. Phụ huynh và giáo viên cần chia sẻ, thống nhất cách hướng dẫn và phương án xử lý tình huống, để trẻ có trải nghiệm học tập nhất quán. Sự đồng bộ ấy tạo thành một “vòng tròn an toàn” – nơi trẻ được bao quanh bởi những định hướng rõ ràng, giảm thiểu sự hoang mang vì mỗi nơi dạy một cách khác nhau.

Thông qua quá trình đồng hành của gia đình và nhà trường, trẻ không chỉ học cách xử lý khi bị lạc, mà còn hình thành những phẩm chất quan trọng: sự tự chủ, bình tĩnh và niềm tin vào bản thân. Đây là hành trang bền vững để trẻ có thể vững vàng bước đi trong một thế giới rộng lớn, nhiều trải nghiệm và thử thách phía trước.

The Olympia Schools – Đồng hành giúp trẻ học kỹ năng tự bảo vệ và an toàn

Tại Olympia, “kỹ năng an toàn” không đơn thuần là môn học ngoại vi, đó là một thành phần thiết yếu của giáo dục toàn diện, được lồng ghép vào mọi khía cạnh của môi trường học tập. Theo định hướng giáo dục toàn diện của nhà trường, học sinh được hỗ trợ phát triển không chỉ kiến thức học thuật mà còn kỹ năng cá nhân, xã hội và an toàn trong cuộc sống. 

Tích hợp qua chương trình LiFE: Học từ thực tế, rèn luyện từ trải nghiệm

Olympia triển khai chương trình LiFE (Learning in Fostering Environment) như một “xương sống” cho hành trình giáo dục kỹ năng sống. Qua các hoạt động chủ điểm, thảo luận nhóm, trải nghiệm thực tế, các tình huống được giả lập để học sinh từng bước học cách ứng xử chủ động, an toàn và bình tĩnh. 

Học sinh được đặt vào những tình huống nhỏ, cần tìm người đáng tin cậy, cung cấp thông tin cá nhân hoặc phản ứng khi cảm thấy lạc. Trong quá trình đó, giáo viên hướng dẫn đóng vai trò dẫn dắt, hỗ trợ và rút kinh nghiệm cùng học trò.

Môi trường học tập an toàn: Nơi các tín hiệu được chú trọng

Olympia chú trọng xây dựng nhà trường như một “mạng lưới an toàn” thực tế. Trong khuôn viên trường, các biển chỉ dẫn, điểm tập trung an toàn, bảng thông tin và phòng chức năng được bố trí rõ ràng để khi cần, học sinh có thể dễ dàng tìm nơi hỗ trợ. Ngoài ra, hệ thống giáo viên cố vấn (advisor) và hoạt động nhóm giúp học sinh luôn có người tin cậy trong trường để tìm đến khi gặp khó khăn.

Sát sao và phản hồi cùng học sinh rút kinh nghiệm

Mô hình giáo dục của Olympia không dừng lại ở việc “dạy một lần”. Sau mỗi hoạt động kỹ năng, giáo viên và học sinh thường dành thời gian chia sẻ, rút ra bài học: điều gì đúng, điều gì cần cải thiện và cách ứng phó tốt hơn lần sau. Phản hồi này giúp trẻ tự nhìn lại hành động của mình, rèn sự tự nhận thức và khả năng điều chỉnh.

Liên kết với phụ huynh: Mở rộng “vòng tròn an toàn” cho trẻ

Olympia nhận rằng giáo dục kỹ năng an toàn không chỉ diễn ra trong không gian trường học. Nhà trường thường xuyên tổ chức các hội thảo, buổi trò chuyện với phụ huynh để chia sẻ cách hỗ trợ con khi thực hành kỹ năng, cách tạo môi trường luyện tập tại nhà, và cách phối hợp trong những tình huống khẩn cấp. Khi gia đình và nhà trường đồng hành, kỹ năng an toàn của trẻ càng được củng cố một cách sâu sắc.

Kiểm định và chất lượng giáo dục theo chuẩn quốc tế

Olympia là trường song ngữ liên cấp đạt kiểm định quốc tế WASC - một chứng nhận cho thấy quy trình đánh giá, quản lý chất lượng giáo dục ở trường tuân theo tiêu chuẩn cao quốc tế. Việc đạt kiểm định này không chỉ đảm bảo chuẩn mực học thuật mà còn củng cố rằng các hoạt động kỹ năng, an toàn, quản lý rủi ro trong môi trường giáo dục đều được vận hành bài bản, có kiểm tra đánh giá định kỳ và cải tiến liên tục.

Việc dạy con kỹ năng khi bị lạc không chỉ hướng tới mục tiêu an toàn, mà còn là quá trình xây dựng nền tảng tâm lý vững vàng cho trẻ. Khi được hướng dẫn đúng cách và thực hành thường xuyên, trẻ sẽ không còn sợ hãi, mà biết cách ứng xử bình tĩnh, tìm kiếm sự giúp đỡ và tin tưởng vào khả năng tự bảo vệ của bản thân. Tại The Olympia Schools, hành trình ấy được nuôi dưỡng mỗi ngày thông qua chương trình kỹ năng sống và trải nghiệm thực tế, nơi học sinh học cách nhận diện nguy cơ, chủ động tìm hướng an toàn và thấu hiểu giá trị của sự bình tĩnh. Olympia tin rằng, khi trẻ được chuẩn bị đầy đủ kỹ năng và niềm tin, các em không chỉ biết tự bảo vệ mình mà còn sẵn sàng bước ra thế giới với tâm thế vững vàng, tự chủ và nhân ái.

----------------------

TRƯỜNG PHỔ THÔNG LIÊN CẤP SONG NGỮ OLYMPIA

Tiên phong trong xây dựng và đổi mới chương trình giáo dục theo định hướng phát triển năng lực tại Việt Nam, Olympia tự hào là đơn vị dẫn đầu trong tiếp cận và vận dụng các nội dung, phương pháp giáo dục hiện đại của thế giới để học sinh Olympia tự tin bước ra thế giới với tri thức, kĩ năng, phẩm chất và năng lực của những công dân toàn cầu, bên cạnh việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa Việt.
Địa chỉ: Khu đô thị mới Trung Văn, Nam Từ Liêm, Hà Nội
Hotline: 093 4525 889
Website: https://theolympiaschools.edu.vn/